Prof. dr hab. Zenon Wiśniewski
Program
przedmiotu „Polityka zatrudnienia i rynku pracy”
Część ogólna
Cel nauczania: Zajęcia z tego przedmiotu mają przygotować wysoko wykwalifikowanych specjalistów dla publicznych służb zatrudnieniowych. Stąd też na wykładzie prezentowane są najnowsze osiągnięcia nauki europejskiej w dziedzinie polityki rynku pracy i wyzwania wobec rynku pracy wynikające z naszego przystąpienia do Unii Europejskiej. Słuchacze zapoznają się z podstawami budowy programów zatrudnieniowych, procesem ich implementacji i oceną efektywności. Po ukończeniu kursu student powinien znać podstawowe problemy europejskiej polityki rynku pracy i potrafić opracować program zatrudnieniowy zgodnie ze standardami stosowanymi przez specjalistów z Uniwersytetu w Warwick (Wielka Brytania).
Przedmiot będzie prowadzony w formie wykładów (30 godz.) i ćwiczeń (15 godz.). Zrealizowanie celów nauczania przedmiotu i jego zaliczenie będzie wymagało od studentów samodzielnego studiowania literatury, przygotowywania się do ćwiczeń i opracowania projektu zatrudnieniowego. Na wykładzie przedstawiane będą podstawy teoretyczne analizowanych problemów, wskazywana literatura krajowa i zagraniczna, stanowiąca podstawę opracowywania case study. Na ćwiczeniach problemy będą rozwiązywane za pomocą metody dyskusji grupowej i analizy przypadków. Studenci w grupach ćwiczeniowych w celu uzyskania zaliczenia przygotują projekt programu zatrudnieniowego wraz z oceną jego efektywności.
3. Sposób zaliczenia przedmiotu:
egzamin pisemny (esej i test)
ćwiczenia - kolokwium, opracowanie programu zatrudnieniowego w grupie ćwiczeniowej
Część szczegółowa
Program wykładu (30 godz.)
Makro i mikroekonomiczne ramy analizy bezrobocia. Podstawowe problemy analizy bezrobocia. Model analizy bezrobocia i jego praktyczne implikacje. (2 godz.)
Podstawy polityki zatrudnienia i rynku pracy. Zakres polityki zatrudnienia i rynku pracy. Cele polityki zatrudnienia. Strategie przeciwdziałania bezrobociu. Cele i instrumenty polityki rynku pracy. (2 godz.)
Koncepcje państwowej polityki rynku pracy. System finansowania. Polityka rynku pracy i bezrobocie w krajach OECD. (2 godz.)
Programy przeciwdziałania bezrobociu Międzynarodowej Organizacji Pracy i programy promowania zatrudnienia i przeciwdziałania bezrobociu w Polsce. (2 godz.)
Metodologiczne aspekty oceny programów polityki rynku pracy. Metody zwiększania efektywności programów zatrudnieniowych. Efekty polityki rynku pracy. (2 godz.)
Organizacja i zadania publicznych służb zatrudnieniowych w Polsce. System ubezpieczeń od bezrobocia. Aktywne instrumenty polityki rynku pracy i ich efektywność. (2 godz.)
Rynek pracy w Polsce wobec integracji z Unią Europejską. Wpływ swobody przepływu kapitału i towarów na rynek pracy w Polsce. Problemy aktywizacji ludności rolniczej. Migracja. Płace i koszty pracy. System edukacji. Zbiorowe stosunki pracy. (3 godz.)
Program ćwiczeń (15 godz.)
Przegląd literatury na temat rynku pracy i źródeł informacji statystycznej (1 godz.)
Instytucje rynku pracy i ich zadania (2 godz.)
Metody badań popytu na rynku pracy (2 godz.)
Analiza programów rynku pracy w Polsce (2 godz.)
System informacyjny zarządzania programami rynku pracy (2 godz.)
Ocena programów rynku pracy - praktyczne wykorzystanie mierników efektywności
(3 godz.)
Budowa programu zatrudnieniowego (case study) w grupach ćwiczeniowych (3 godz.)
Literatura podstawowa
E. Kryńska, E. Kwiatkowski, H. Zarychta, Polityka państwa na rynku pracy w Polsce w latach dziewięćdziesiątych, IPiSS, Warszawa 1998.
Kierunki i skutki deregulacji rynku pracy w krajach Unii Europejskiej, UMK, Toruń 1999.
Rynek pracy w wybranych krajach. Metody przeciwdziałania bezrobociu, pod red. E. Kryńskiej, IPiSS, Warszawa 1999.
Literatura uzupełniająca
Miesięcznik „Rynek Pracy”.
Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, Dz. U. 1995, nr 1, poz. 1.
M. Kabaj, Strategie i programy przeciwdziałania bezrobociu. Studium porównawcze, Scholar, Warszawa 1997.
Z. Wiśniewski, Polityka zatrudnienia i rynku pracy w RFN, UMK, Toruń 1994.
Krajowy Urząd Pracy, Analiza efektywności programów rynku pracy. Poradnik, Poznań 1995.
Popyt na pracę w Polsce. Teoria i praktyka, UMK, Toruń 1997.
Aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu w Polsce. Narzędzia i instytucje, pod red. M. Bednarskiego, IPiSS, Warszawa 1996.
International Handbook of Labour Market Policy and Evaluation, pod red. G. Schmida, J. O’Reilly i K. Schömanna, Edward Elgar, Cheltenham (UK)-Brookfeld (US) 1996.
Unemployment policy: government options for the labour market, pod red. D.J. Snowera i G. de la Dehesa, University Press, Cambridge 1997.
Prof. dr hab. Zenon Wiśniewski
Program
przedmiotu „Zarządzanie zasobami ludzkimi I”
.
Część ogólna
Cel nauczania: Zajęcia z tego przedmiotu mają zapoznać studentów specjalizujących się w gospodarowaniu zasobami pracy ze współczesną wiedzą oraz stosowanymi metodami i technikami umożliwiającymi racjonalne spożytkowanie potencjału ludzkiego. Podjęte zostaną przy tym zagadnienia polityki i strategii personalnej przedsiębiorstwa, z uwzględnieniem kontekstu międzynarodowego. Na wykładzie prezentowane są najnowsze osiągnięcia europejskiej i amerykańskiej nauki w dziedzinie zarządzania personelem oraz wyzwania wynikające z przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Słuchacze zapoznają się z podstawami budowy strategii zarządzania zasobami ludzkimi w firmie, procesem ich implementacji i oceną efektywności. Po ukończeniu kursu student powinien znać podstawowe problemy polityki osobowej w organizacji i potrafić opracować program działania służb personalnych zgodnie ze standardami stosowanymi w korporacjach międzynarodowych.
Przedmiot będzie prowadzony w formie wykładów (30 godz.) i ćwiczeń (45 godz.). Zrealizowanie celów nauczania przedmiotu i jego zaliczenie będzie wymagało od studentów samodzielnego studiowania literatury, przygotowywania się do ćwiczeń i opracowania case study. Na ćwiczeniach problemy będą rozwiązywane za pomocą metody dyskusji grupowej i analizy przypadków.
Część szczegółowa
Program wykładu (30 godz.)
Wprowadzenie do zarządzania zasobami ludzkimi. Treść i zakres pojęcia zarządzanie zasobami ludzkimi. Proces i instrumentarium zarządzania zasobami ludzkimi. Podstawowe koncepcje kierowania ludźmi i modele strategicznego zarządzania zasobami ludzkimi. Ewolucja funkcji personalnej. Marketing personalny. Instytucje zarządzania zasobami ludzkimi. Wyzwania konkurencyjne determinujące współczesny model kierowania ludźmi (4 godz.)
Strategia w zarządzaniu zasobami ludzkimi i jej opcje. Wyznaczniki strategii zasobów ludzkich. Relacje między strategią rozwoju a polityką personalną w organizacji (2 godz.)
Zarządzanie zasobami ludzkimi w skali międzynarodowej. Zmiany priorytetów. Funkcje międzynarodowych menedżerów. Doskonalenie menedżerów w perspektywie umiędzynarodowienia przedsiębiorstwa (2 godz.)
Zarządzanie potencjałem społecznym organizacji a zewnętrzny rynek pracy. Tendencje rozwojowe na rynku pracy. Regulacja i deregulacja rynku pracy. Pracodawcy jako podmioty rynku pracy. Główne modele zbiorowych stosunków pracy a Human Resource Management. Warunki i stosunki pracy. (4 godz.)
Teoretyczne aspekty decyzji zatrudnieniowych w firmie. Wpływ kosztów pracy na zatrudnienie. Nowe formy zatrudnienia i koncepcja „elastycznego” zatrudnienia. Elastyczność firmy a zatrudnienie (2 godz.)
Miejsce planowania zatrudnienia w strategii funkcjonowania firmy. Zewnętrzne i wewnętrzne uwarunkowania zapotrzebowania na czynnik pracy. Horyzont czasowy planowania. Elementy planowania zatrudnienia w organizacji (2 godz.)
Rekrutacja i derekrutacja pracowników. Modele zarządzania kadrami a pozyskiwanie pracowników. Źródła rekrutacji. Formy rekrutacji. Pośrednictwo pracy a doradztwo zawodowe. Headhunting. Efektywność rekrutacji. (2 godz.)
Metody selekcji. Dobór procedury selekcji. Charakterystyka wybranych metod selekcji (2 godz.)
Pojęcie, cele i zakres rozwoju potencjału pracy. Techniki szkolenia i treningu pracowników (2 godz.)
Ścieżki kariery zawodowej. Podmioty planowania kariery. Stadia rozwoju kariery zawodowej. Prekariera. Wczesna kariera. Właściwa kariera. Późna kariera. Kariery bez granic – nowe spojrzenie na karierę zawodową (2 godz.)
Pojęcie i cele oceniania. Zasady i kryteria oceniania. Techniki oceniania. Zarządzanie procesem oceniania pracowników (4 godz.)
Perspektywy zarządzania zasobami ludzkimi. Marketing personalny. Strategiczny wymiar zarządzania zasobami ludzkimi. Controlling personalny (2 godz.)
Ćwiczenia
A. Część ogólna
1. Cele nauczania przedmiotu
pogłębienie i ugruntowanie wiedzy z zakresu zarządzania zasobami ludzkimi
zapoznanie studentów z trendami rozwojowymi w obszarze funkcji personalnej
wykształcenie umiejetności praktycznego wykorzystania narzędzi i technik stsosowanych w obszarze zarządzania zasobami ludzkimi
kształtowanie umiejętności rozwiązywania głównych problemów personalnych
2. Sposób prowadzenia przedmiotu: dyskusja grupowa, analiza przypadków, ćwiczenia analityczne
3. Sposób zaliczenia przedmiotu: kolokwia, efekty pracy grupowej, aktywność i prace samodzielne
B. Część szczegółowa
(Program ćwiczeń 45 godz.)
I. Podstawy zarządzania zasobami ludzkimi. Przegląd głównych teoretycznych modeli ZZL.
Geneza, pojęcie i cele ZZl. Porównanie koncepcji Human Resources Management z koncepcją Personnel Management. Prezentacja ogólnych modeli organizacyjnych w sferze zarządzania zasobami ludzkimi. Struktura funkcji personalnej. (4)
Analiza przypadku - Przypadek Jana L.
Problemy: Analiza funkcji personalnej w nowo powstałym przedsiębiorstwie prywatnym.
II. Strategia zarządzania zasobami ludzkimi. Modele strategicznego zarządzania zasobami ludzkimi. Opcje strategiczne w ZZl. (2)
Analiza przypadku - Zarządzanie potencjałem społecznym w Sony Corporation
Problemy: Charakterystyka filozofii personalnej firmy Sony. Koordynacja ogólnej strategii z jej strategią personalną.
III. Planowanie zatrudnienia w organizacjach. Horyzont czasowy planowania. Planowanie potrzeb personalnych. Planowanie wyposażenia personalnego. Planowanie obsad personalnych.
Przegląd technik prognozowania popytu zatrudnieniowego organizacji. Elastyczne formy zatrudnienia i organizacji pracy.(4)
Analiza przypadku: Koordynacja planu zatrudnienia z planem produkcyjnym na przykładzie fabryki rękawiczek "Halszka".
IV. Pozyskiwanie pracowników. Definicja i cel rekrutacji. Rekrutacja wewnętrzna i zewnętrzna. Formy rekrutacji. Pułapki rekrutacji. Metody i techniki selekcji. Dobór procedury selekcji.(2)
Ćwiczenie: Obsada stanowiska działu personalnego
Cel: Zapoznanie się z techniką selekcji za pomocą danych bioograficznych i analizy ścieżki zawodowej, tworzenie profili wymagań i opisów stanowisk pracy
V. Szczegółowa prezentacja jednej z metod testowych stosowanych przez firmy konsultingowe i metody Assessment Center.(2)
Dyskusja grupowa: Skuteczność metod testowych i metody Assessment Center w procesie pozyskiwania pracowników. Wady i zalety obu metod.
VI. Symulowana rozmowa kwalifikacyjna. (2)
Cel: Kształtowanie umiejętności przeprowadzania wywiadu w trakcie procesu selekcji. Identyfikacja błędów popełnianych przez prowadzących rozmowy kwalifikacyjne.
VII. Zmniejszanie zatrudnienia. Przyczyny derekrutacji Programy derekrutacji i ich implementacja. Outplacement. Przykłady stosowania "outplacement" w przedsiębiorstwach w Polsce. (3)
Referat i dyskusja grupowa: Outplacement - troska o wizerunek czy realna pomoc?
VIII. System ocen okresowych pracowników. Zasady i kryteria oceniania. Przegląd technik oceniania. Prezentacja arkuszy ocen. Konstrukcja wzorcowego arkusza ocen okresowych. Wzorcowa "Procedura oceniania" Zalecenia dla oceniającego i ocenianego pracownika (4)
Analiza przypadku: Dobór kryteriów oceny wyodrębnionych grup pracowników w przedsiębiorstwie.
IX. Kolokwium (2)
X. Kształcenie i doskonalenie pracowników. Model systematycznego szkolenia pracowników. Rodzaje szkoleń. Techniki/metody szkolenia. Dobór szkoleń do potencjału rozwoju pracownika. Ocena i monitoring efektów szkolenia . (4)
Ćwiczenie: Diagnoza potrzeb szkoleniowych w przedsiębiorstwie X.
XI. Przemieszczenia pracownicze a rozwój personelu. System awansowania. Zarządzanie karierą zawodową. Opracowanie planu karier. (4)
Analiza przypadku: Kształtowanie ścieżek kariery w przedsiębiorstwie.
XII. Procesy komunikacji w przedsiębiorstwie. Diagnoza preferowanych kanałów komunikacji nna poziomie firmy, grupy jednostki. Identyfikacja przeszkód komunikacyjnych i zastosowanie usprawnień. Mowa ciała. Zawieranie kontraktu. Stanowcze odmawianie. Oceny, krytyka pochwały. Kontrola czasu i przebiegu rozmowy. (2)
XIII. Agencje doradztwa personalnego a pośrednictwo pracy. Przykład funkcjonowania Biura karier. Zasady ich działania. Postępowanie firm - pracodawców w ich doborze (2)
XIV. Zarządzanie zasobami ludzkimi w wymiarze międzynarodowym. Funkcje międzynarodowych menadżerów. Menadżer przyszłości - jego cechy, kwalifikacje i umiejętności. (2)
XV. Perspektywy zarządzania zasobami ludzkimi. Marketing personalny. (2)
XVI. Podsumowanie (2)
XVII. Kolokwium (2)
Zarządzanie zasobami ludzkimi w firmie, pod red. M. Rybak, SGH, Warszawa 1998.
A. Pocztowski, Zarządzanie zasobami ludzkimi. Zarys problematyki i metod, Antykwa, Kraków 1998.
K. Schwan, K. Seipel, Marketing kadrowy, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1997.
4. Kierunki i skutki deregulacji rynku pracy w krajach Unii Europejskiej, UMK, Toruń
1999.
5. Miesięcznik „Personel”.
6. M. Kostera, Zarządzanie personelem, PWE, 1997
7. E. Mc Kenna, N. Beech, Zarządzanie zasobami ludzkimi, Gebehner i Ska, Warszawa 1997.
8. T. Listwan, Kształtowanie kadry menadżerskiej firmy, Wydawnictwo "Mimex" sp. z o.o., Wrocław 1993.